در گذشتها به علت درونگرايي كه از زمان هخامنشيان در ايران وجود داشته در خانها مستقيم به حياط و فضاي داخلي خانه باز نمي شد بلكه ابتدا به يك هشتي و از انجا به دو قسمت اندروني و بيروني تقسيم ميشد.
براي رسيدن به قسمت اندروني بايد از دالانهاي پر پيچ وخمي عبور كرد.بازهم به خاطر درونگرايي تالار پذيرايي از محلهاي مسكوني مجزا بوده و از داخل تالار درون خانه پيدا نيست.
قسمت بيروني داراي تزیینات فراوان معماری بوده كه معمولا يك اتاق رو به قبله به نام پنج دري يا شاه نشين با پنجرهاي ارسي داشته كه محل پذيرايي از ميهمانان بوده است.
اين مجموعه داراي سه خانه است:
1.گودال باغچه: كه براي اينكه 2تا3متر از سطح زمين پايين تر است داراي حوض و تختگاهي تا از خنكي فضا استفاده شود.
2.خانه كوچكي كه ابتداي ورودي مجموعه واقع شده.
3.خانه اي كه بسيار زيبا تزيين شده و بر روي ديوارهاي آن نقاشي و آيينه كاريهاي متنوع به چشم ميخورد كه محل برگزاري مراسم خانه لاريها بوده است.
سر در ورودي اين خانه تنها مكان آراسته شده است كه زيبايي آن قبل از همه جا به چشم ميخورد.اين سر در داراي سكويي براي نشستن وجود دارد و در راهروي ورودي يك درب چوبي همراه دو كوبه كه براي دو جنس مونث و مذكر هم از نظر شكل ظاهري وهم از نظر صدا متفاوت است
قسمت اندروني بخس اعظم مساخت را تشكيل داده كه حياط مركزي و قسمت اعياني نشين در اطراف به صورت چهار فصل است. از قسمت شمالي براي زمستانه.
قسمت جنوبي براي تابستانه كه تالار و بادگيرها در اين ناحيه قرار دارد.
قسمت شرقي كه شامل اتاق آيينه سرداب ومطبخ وجود دارد كه به عنوان پاييزه استفاده ميشده.
قسمت غربي هم به عنوان بهار حواب استفاده ميشده.
خانه لاريها در سال1344 به خانقاه و محل تجمع دراويش يزد تبديل شد كه خياط بيروني به طور كلي تخريب شده و تز حياط دروني به اين منظور استفاده شد.
منبع:http://sarseporde6.blogfa.com
